TGRH

Użytkownik niezalogowany

Cytat dnia
Nie ma wi?kszej rado?ci dla g?upiego, jak znale?? g?upszego od siebie.
Aleksander Fredro



Organizacja wojsk RKKA

Organizacja wojsk RKKA


W tym oto skrtowym opracowaniu po?wi?conym w ca?o?ci organizacji wojsk sowieckich w ko?cowej fazie wojny (bo ta nas najbardziej interesuj?) chcia?bym zaprezentowa? podstawowe dane dotycz?ce procesu ewolucji sposobw dzia?ania Armii Czerwonej - ale by tego dokona? w sposb logiczny i by ca?o?? by?a zupe?nie syntetycznym zbiorem pozwol? sobie powrci? do prze?omu lat 30 i 40 - kiedy formowane by?y g?wne za?o?enia polityczno-wojskowe nowej armii, co rwnie? pozwoli nam spojrze? ile z pierwotnych za?o?e? przetrwa?o okres „zawieruchy wojennej”.

„Formy organizacji wojska, rodzaje i kategorie wojsk przystosowuj? si? zazwyczaj do form i sposobw toczenia wojny” (J. Stalin Dzie?a t. V, s.176)


Mwi?c inaczej - wszystko podporz?dkowane jest tak naprawd? stylowi planowanych dzia?a? wojennych - ?ledz?c oficjalne opracowania epoki „S?usznej prawdy” ju? takiej pewno?ci nie mamy - Zwi?zek Radziecki przedstawiany jest, bowiem jako kraj najbardziej mi?uj?cy pokj i nastawiony jedynie defensywnie - a jako przyk?ad podaj? si? sytuacj? „zdradzieckiego ataku na bezbronne pa?stwo” w dniu 22 czerwca 1941 - jednak dzi? ju? mamy dost?p do niektrych ?rde? i opracowa? tamtego okresu, z ktrych jasno wynika, ?e RKKA od samego pocz?tku szykowana by?a jako najbardziej zaczepna i agresywna w przysz?ych dzia?aniach jednostka operacyjna - zacznijmy jednak po kolei.

Przyj?ta z pocz?tkiem 1939 roku organizacja zwi?zkw taktycznych i oddzia?w odpowiada?a w zasadzie warunkom walki w tym okresie (sztabowcy mimo wszystko ?ledzili poczynania Niemcw na zachodzie - i pod te dzia?ania „kroili” przysz?e operacje) - co wi?cej mo?na by si? pokusi? o stwierdzenie, ?e struktura sowieckiej dywizji piechoty z tego okresu by?a lepsza od struktury analogicznej dywizji niemieckiej - i to, pomimo i? w formacji sowieckiej by? ni?szy stan liczebny - jednak dysponowa?a ona w znacznym stopniu wi?kszymi mo?liwo?ciami ogniowymi. Sowiecka dywizja mog?a, bowiem w przeci?gu minuty odda? 297,460 strza?w z etatowej broni strzeleckiej, podczas gdy formacja niemiecka mog?a odda? 250,730 strza?w. Z kolei artyleria przeciwpancerna dywizji piechoty ci?gu rwnie? minuty mog?a wystrzeli? 1620 pociskw to Niemcy ju? tylko od 900-1125 pociskw. Oczywi?cie b??dem by?oby nie wspomnie? o poziomie wyszkolenia ?o?nierzy i oficerw poszczeglnych pododdzia?w dywizyjnych - co w ostatecznym rozrachunku decydowa?o o skuteczno?ci tego ognia - jednak ze wzgl?du na obszerno?? tego materia?u pozwol? sobie poruszy? ten temat w dalszej cz??ci opracowania. Rwnie? warto podkre?li? niezwykle toksyczne w?a?ciwo?ci jakie nios?a za sob? zasada „podwjnego dowodzenia” czyli udzia? „komisarzy” w procesie decyzyjnym (zasada notabene zosta?a zarzucona ostatecznie w 1943 roku by znw powrci? do ?ask ju? z pocz?tkiem 1946 roku!)

Sam proces ewolucji organizacyjnej wojsk piechoty ZSRR w latach trwania wojny by? niezwykle skomplikowany i co pokaza?a rzeczywisto?? zale?a? w?a?nie od warunkw prowadzenia wojny. Tym bardziej, i? Niemcy napadli na Zwi?zek Radziecki - wbrew wszelkiej logice - tu? przed uzyskaniem gotowo?ci bojowej i rozwini?ciem wszystkich oddzia?w RKKA szykowanych oczywi?cie do wojny z Niemcami, ale nie w roli defensywnej a w?a?nie jako „agresorzy”- Hitler by? pierwszy

Straty poniesione w pierwszych 10 dniach wojny i w p?niejszym okresie wymusi?y na sowieckim dowdztwie wprowadzenie daleko id?cych zmian, w ktrych podstawowe zadanie mia?y: tworzenie artyleryjskich i pancernych oddzia?w i zwi?zkw szczebla taktycznego jako odwodu naczelnego dowdztwa. Rwnie? ostatecznie zdecydowano, ?e „si?y”- kadry do tej pory pozostaj?ce na szczeblu korpusu nale?y wykorzysta? do organizacji nowych jednostek i odwodw - w tym celu zlikwidowano korpusy w wi?kszo?ci armii oglnowojskowych - oczywi?cie by?o to z?e posuni?cie - jednak wwczas by?a to jedyna mo?liwo?? pozyskania dodatkowych „wykszta?conych oficerw”.

Rwnie? w samych dywizjach piechoty nast?pi?y ogromne zmiany spowodowane po pierwsze brakiem w dostawach broni i amunicji i to zarwno w dywizjach ju? istniej?cych jak i nowoformowanych na dalekim zapleczu jako rezerwowych. Uzbrojenie i stan ilo?ciowy dywizji piechoty zosta?y zmniejszone prawie o 25%! rwnie? z dywizji wycofano pu?k artylerii haubic, oraz samodzielne dywizjony artylerii przeciwpancernej. Ilo?? mo?dzierzy i dzia? zosta?a okrojona prawie do po?owy stanu wyj?ciowego! A no?no?? komunikacji dywizyjnej zmniejszy?a si? o 2,2 raza (prosz? rwnie? pami?ta?, ?e produkcja ZSRR w dziedzinie samochodw ci??arowych w roku 1938 przekroczy?a produkcj? Niemiec, Wielkiej Brytanii i Francji razem wzi?tych- osi?gaj?c 635.000 ci??arwek) - Wszystko to bezwzgl?dnie wp?yn??o na zdolno?ci bojowe walcz?cych jednostek obni?aj?c ich pierwotne mo?liwo?ci, co skutkowa?o zmniejszeniem pasw obrony dywizji, pu?kw piechoty oraz rejonw obrony batalionw. Dowdztwo jednak nie dopuszcza?o nawet do siebie takiej my?li - i dlatego wiele dywizji zmuszonych by?o walczy? na szerokich pasach ziemi, co jak wiadomo uniemo?liwia?o stworzenie skutecznych pasw obrony a zmniejszenie ilo?ci ?rodkw przeciwpancernych drastycznie obni?y?o mo?liwo?ci nawi?zania rwnorz?dnej walki z atakuj?cymi formacjami pancernymi.

Nie wspominam ju? o mo?liwo?ci rozpocz?cia operacji uderzeniowej dywizji - po prostu niemo?liwe by?o wykonanie zada? zaczepnych w g??bokim natarciu.

Dopiero w p?niejszym okresie warunki umo?liwi?y powrcenie do koncepcji funkcjonowania w ramach dywizji samodzielnych dywizjonw artylerii przeciwpancernej.

Rwnie? w ka?dym pu?ku wprowadzono kompani? rusznic przeciwpancernych, co mimo wszystko dodatnio wp?yn??o na zwi?kszenie si?y operacyjnej formacji a w szczeglno?ci w obronie- przynajmniej do ko?ca 1942 roku.

Dalej w zwi?zku z przeprowadzeniem rozruchu przeniesionych za Ural fabryk zbrojeniowych oraz dzi?ki ogromnej pomocy zachodnich aliantw mo?liwe by?o by w dywizji ilo?? mo?dzierzy podnios?a si? niemal 1,5-krotnie zwi?kszaj?c ci??ar salwy niemal o 287%, ilo?? pistoletw maszynowych wzros?a 3-krotnie a wszystko to mo?na by?o zaobserwowa? w pe?ni w czasie trwania walk obronnych o Moskw? (rwnie? jednostki ?wie?o ?ci?gni?te z dalekiego wschodu - w sile 5-ciu Armii).

Z kolei na przestrzeni trwania ca?ej wojny ilo?? artylerii wzros?a niemal 5-krotnie, jednak nic nie ma porwnania z rozwojem si?y pancernej - liczebno?? w porwnaniu z produkcj? z „czasw pokoju” wzros?a prawie 15-krotnie! Pe?ne przestawienie zak?adw produkcyjnych i wspomniana pomoc zachodu w ramach programu „Lend Lease” pozwoli?o na dalsze zmiany - ilo?? karabinw maszynowych wzros?a o 50%, Batalion piechoty otrzyma? w?asn? artyleri? przeciwpancern?.

Dopiero w drugiej po?owie dzia?a? wojennych warunki pozwoli?y na odtworzenie w armiach oglnowojskowych korpusy, co w znacznym stopniu u?atwi?o dowodzenie formacjami - szczeglnie w operacjach charakterze zaczepnym.
Warto zwrci? te? uwag?, ?e utworzone ca?e dywizj? artylerii i korpusy artylerii a ilo?? artylerii - odwodw „Stawki” wzros?a 3,5-krotnie. Utworzono jednorodne zwi?zki szczebla taktycznego lotnictwa - wszystko to by?o odbiciem nowego charakteru prowadzonych dzia?a? - w du?ej cz??ci ju? tylko zaczepnych. W zwi?zku, z czym Armia niemiecka coraz wi?ksz? uwag? zacz??a zwraca? na przygotowywanie g??boko urzutowan? lini? obrony zwracaj?c szczegln? uwag? na organizacj? strefy taktycznej - od jej zniszczenia rozpoczyna?y si? w zasadzie prawie wszystkie akcje zaczepne RKKA, co z jednej strony wymaga?o ci?g?ych uzupe?nie? wskutek ponoszonych ogromnych strat a z drugiej strony wymusza?o modernizacj? metod dzia?a? atakuj?cej armii - przejawiaj?cego si? doskonaleniem organizacji wsparcia piechoty poprzez czo?gi, zwi?kszenie nasycenia artylerii w pierwszej linii dywizjach i pu?kach piechoty oraz powo?anie artylerii pancernej. Wszystko to faktycznie poprawi?o mo?liwo?ci bojowe piechoty. Jednak w tym samym czasie zrodzi?a si? potrzeba poprawy wsp?dzia?ania na szczeblu taktycznym. Co znalaz?o potwierdzenie w 1944 roku, kiedy wprowadzono now?, udoskonalon? struktur?, oglnowojskowych zwi?zkw taktycznych. - w pierwszym etapie obejmowa?a ona tylko cz??? dywizji piechoty (jednostki gwardyjskie) - jednak w wyniku potwierdzenia skuteczno?ci tych?e za?o?e? zmian? rozci?gni?to na wszystkie dywizj? piechoty, co ostatecznie uczyniono na wiosn? 1945 roku. Od tego momentu w sk?ad dywizji zamiast dotychczasowego jednego pu?ku artylerii wprowadzono brygad? artylerii (warto podkre?li?, ?e rwnie? i w korpusie piechoty znajdowa?a si? brygada artylerii) Rwnie? mo?emy zauwa?y? wydatne zwi?kszenie procenta pistoletw maszynowych ( lekkich, r?cznych jak i ci??kich) w?rd pododdzia?w liniowych. Rwnie? wzros?a ilo?? a co najwa?niejsze jako?? ?rodkw przeciwpancernych a w samych dywizjach wprowadzono oddzia?y oraz pododdzia?y przeciwlotniczych karabinw maszynowych oraz artylerii p.lot.

Zmiana faktycznie by?a decyduj?ca - je?li w po?owie 1943 roku ci??ar salwy artylerii i mo?dzierzy dywizji piechoty wynosi? 1100,7 kg to w 1945 roku wynosi? ju? 2040,4 kg.! W omawianym okresie ilo?? artylerii przeciwpancernej w dywizji sowieckiej by?a trzykrotnie wi?ksza ni? w dywizji niemieckiej. Wszystkie te zmiany skutkowa?y mo?liwo?ci? wykonywania przez oglnowojskowe zwi?zki taktyczne bardziej g??bokich zada? bojowych z prze?amaniem taktycznej strefy obrony oraz rozwini?ciem powodzenia ze znacznym tempem zabezpieczaj?c tym samym ogniem w?asnym wprowadzenie do bitwy rzutu szybkich wojsk z rana nast?pnego dnia operacji. Co pozwala?o na tworzenie silnych zwi?zkw drugorzutowych i odwodw, co przy utrzymaniu dotychczasowej g?sto?ci ognia pozwala?o na ci?g?e narastanie si?y uderzenia z g??bi.

Rwnie? warto zwrci? uwag? na przekszta?cenia, jakim podlega? batalion piechoty na przestrzeni omawianego okresu - wyra?nie rysowa?a si? tendencja zapewnienia batalionowi coraz wi?kszej samodzielno?ci taktycznej i w efekcie przekszta?ceniu go w podstawowy pododdzia? oglnowojskowy. - O ile w grudniu 1941 roku batalion piechoty mia? na stanie 27 pistoletw maszynowych, 12 r?cznych i 12 ci??kich karabinw maszynowych a w ogle nie mia? armat i mo?dzierzy to w ko?cwce wojny batalion piechoty dysponowa? ju? 164 pistoletami maszynowymi, 36 r?cznymi i 18 ci??kimi karabinami maszynowymi, 9 mo?dzierzami i 4 dzia?ami. W 1945 roku w wielu sytuacjach batalion piechoty zwi?zkw taktycznych nacieraj?cych na g?wnych kierunkach dzia?a? otrzymywa? jako wzmocnienie do poziomu kompanii czo?gw, baterii dzia? pancernych i plutonu saperw, co sprawia, ?e wielce uprawniony do g?oszenia jest pogl?d jakoby batalion piechoty sta? si? podstawowym pododdzia?em oglnowojskowym!

Konieczno?? sprawnego rozwijania prze?amania g??boko urzutowanej obrony nieprzyjaciela wymaga?a posiadania w operacyjnym zgrupowaniu wojsk wybitnie ruchliwego rzutu, maj?cego w swoim sk?adzie pancerne oraz zmotoryzowane zwi?zki szczebla taktycznego. Niestety jednostki utworzone przed wojn?- zmotoryzowane korpusy i dywizje by?y zbyt oci??a?e i trudne w dowodzeniu, co zdecydowanie odbija?o si? negatywnie na tempie manewru i nie gwarantowa?o szybkiego wykonania postawionych przed nim zada? - w zwi?zku, z czym zaniechano organizacji tego typu.
Ponadto nale?y wspomnie? rwnie? o znacznym zmechanizowaniu s?u?b kwatermistrzowskich oraz ich urz?dze?, co zwi?kszy?o ich ruchliwo?? a tym samym pozwoli?o polepszy? zabezpieczenie materia?owe i techniczne walcz?cych jednostek. Jak wynika z powy?szego opracowania organizacja jednostek szczebla taktycznego w tym dywizji piechoty przesz?y d?ug? i trudn? drog? - osi?gaj?c w ko?cowej fazie wojny udan? form? mog?c? decydowa? przy wsp?dzia?aniu z innymi rodzajami wojsk o powodzeniu operacji oglnowojskowej. Osi?gaj?c tym samym bardzo wysok? gotowo?? do kolejnych „pokojowych” zada? na przysz?ym europejskim teatrze dzia?a? ...

Opracowano na podstawie:
1. „Rozwj Taktyki Armii Radzieckiej w latach Wielkiej Wojny Narodowej 1941-1945” Praca Zbiorowa wyd. MON Warszawa 1960.
2. „Gospodarka Wojenna ZSRR w przededniu wojny” Praca Zbiorowa wyd. Artiem Moskwa 1990. 3. „O Wojnie Ojczy?nianej” Gawri? Popow wyd. Iskry Warszawa 2005.
4. „Sytuacja militarna Europy w okresie kryzysu politycznego 1938 r.” Marian Zagrniak wyd. PWN Warszawa 1979.
5. „Dzia?ania wojsk zmechanizowanych od natarcia do obrony” Myko?a Hore? wyd. Sim-Ad Kijw 2003.

damian


Stowarzyszenie Trójmiejska Grupa Rekonstrukcji Historycznych
KRS nr 0000183597 - Statut stowarzyszenia

© Wszelkie prawa zastrzeżone. Każdorazowe użycie do celów komercyjnych zamieszczonych na niniejszej stronie materiałów
(tekstów, zdjęć, rysunków, itp.) oraz ich publikowanie w innych miejscach wymaga zgody autorów.

..:: http://www.tgrh.org   :::   e-mail: tgrh [at] tgrh.org   :::    ©   2003 - 2015   plenkiewicz  ::..
Osuszanie po zalaniu, osuszanie budynków